افتادگی رحم بعد از زایمان یکی از مشکلات پزشکی است که بسیاری از زنان به ویژه پس از زایمان‌های طبیعی با آن مواجه می‌شوند. این وضعیت در واقع به پایین آمدن یا افتادن رحم از جایگاه طبیعی خود در داخل لگن اطلاق می‌شود و می‌تواند باعث ایجاد مشکلات جسمی و روانی برای زنان شود. زایمان به خصوص زایمان‌های طبیعی، فشار زیادی به عضلات و بافت‌های اطراف رحم وارد می‌کند و در مواردی می‌تواند منجر به اختلال در عملکرد این بافت‌ها و بروز مشکلاتی نظیر افتادگی رحم شود. در این مقاله به طور تخصصی به بررسی علل، علائم، تشخیص و درمان افتادگی رحم بعد از زایمان پرداخته خواهد شد.

تعریف افتادگی رحم

افتادگی رحم به حالتی اطلاق می‌شود که در آن رحم به دلیل ضعف یا آسیب به عضلات و بافت‌های حمایتی ناحیه لگن به پایین‌تر از موقعیت طبیعی خود جابجا می‌شود. در حالات شدید، رحم می‌تواند به طور کامل از دهانه واژن بیرون بیاید. این وضعیت معمولاً در زنان مسن‌تر که زایمان‌های زیادی داشته‌اند، بیشتر مشاهده می‌شود، اما در زنانی که تجربه زایمان طبیعی دارند نیز ممکن است رخ دهد. از آنجایی که رحم به طور طبیعی در لگن قرار دارد، هرگونه اختلال در عضلات و بافت‌های حمایتی می‌تواند باعث جابجایی آن شود.

علائم افتادگی رحم

افتادگی رحم در مراحل ابتدایی ممکن است هیچ‌گونه علامت آشکاری نداشته باشد. اما با پیشرفت بیماری، علائم مختلفی می‌تواند بروز کند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. احساس فشار در ناحیه لگن
   یکی از اولین علائم افتادگی رحم احساس فشار و سنگینی در ناحیه لگن است که به ویژه در زمان ایستادن یا انجام فعالیت‌های روزانه قابل احساس است.

2. مشکلات ادراری
   زنان مبتلا به افتادگی رحم ممکن است مشکلاتی مانند بی‌اختیاری ادراری، احساس نیاز مکرر به ادرار یا درد هنگام ادرار کردن را تجربه کنند. این مشکلات به دلیل فشاری است که رحم افتاده بر مثانه وارد می‌کند.

3. افتادگی واژن
   در موارد شدیدتر، زنان ممکن است متوجه افتادگی واژن یا حتی بیرون‌زدگی رحم از واژن شوند. این وضعیت معمولاً در مراحل پیشرفته‌تر بیماری مشاهده می‌شود.

4. درد و ناراحتی در ناحیه لگن
   افتادگی رحم می‌تواند باعث ایجاد درد و ناراحتی در ناحیه لگن شود، به خصوص هنگام ایستادن طولانی‌مدت یا فعالیت‌های جسمانی.

5. مشکلات جنسی
   زنان مبتلا به افتادگی رحم ممکن است در حین رابطه جنسی دچار درد و ناراحتی شوند. این مشکلات به دلیل تغییرات در وضعیت و مکان رحم و فشار بر بافت‌های اطراف آن ایجاد می‌شوند.

تشخیص افتادگی رحم

تشخیص افتادگی رحم معمولاً توسط پزشک متخصص زنان و زایمان انجام می‌شود. پزشک با بررسی علائم بالینی، سابقه پزشکی بیمار و انجام معاینه لگنی می‌تواند به تشخیص صحیح برسد. در برخی موارد، آزمایش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا MRI نیز برای بررسی وضعیت رحم و میزان افتادگی آن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درمان افتادگی رحم

درمان افتادگی رحم بستگی به شدت بیماری و وضعیت سلامت بیمار دارد. درمان‌های مختلف شامل درمان‌های غیرجراحی و جراحی می‌شود:

1. درمان‌های غیرجراحی

   • تمرینات تقویت عضلات کف لگن (کگل): این تمرینات به تقویت عضلات کف لگن کمک می‌کنند و می‌توانند در مراحل اولیه بیماری مؤثر باشند.

   • استفاده از دستگاه‌های حمایتی (پسیری): پسیری یک وسیله است که به طور موقت می‌تواند در داخل واژن قرار گیرد و به حمایت از رحم کمک کند.

   • فیزیوتراپی: فیزیوتراپی تخصصی می‌تواند به تقویت عضلات کف لگن و کاهش علائم افتادگی رحم کمک کند.

2. درمان‌های جراحی
   در صورتی که درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند و علائم شدت یابند، جراحی می‌تواند گزینه درمانی مناسب باشد. انواع جراحی‌های انجام‌شده برای درمان افتادگی رحم شامل:

   • جراحی ترمیمی لگن: در این نوع جراحی، رحم به موقعیت طبیعی خود باز می‌گردد و عضلات و بافت‌های حمایتی تقویت می‌شوند.

   • هیسترکتومی (برداشتن رحم): در صورتی که افتادگی رحم شدید باشد و درمان‌های دیگر مؤثر نباشند، ممکن است برداشتن رحم پیشنهاد شود.

نتیجه‌گیری

افتادگی رحم یکی از مشکلات شایع پس از زایمان است که می‌تواند تأثیرات زیادی بر کیفیت زندگی زنان بگذارد. علل مختلفی مانند ضعف عضلات کف لگن، کشش بیش از حد بافت‌ها و زایمان‌های پیچیده می‌توانند باعث بروز این مشکل شوند. با وجود اینکه درمان‌های غیرجراحی مانند تمرینات کگل و استفاده از پسیری مؤثر هستند، در برخی موارد جراحی ممکن است تنها گزینه درمانی باشد. زنان باید به علائم این وضعیت توجه کرده و در صورت بروز هرگونه مشکل، به پزشک مراجعه کنند تا از درمان‌های مناسب بهره‌مند شوند.

اطلاعات تماس دکتر سجادی پور